De complete NFT guide voor 2026 – Wat, waarom en hoe, na de hype

Leer in deze NFT-guide wat NFT’s zijn, waar ze vandaan komen en hoe je er in 2026 een koopt of maakt. Toen ik deze guide in 2022 schreef, heette hij “de meest complete NFT guide op het internet” en was hij tienduizend woorden lang. Jack Dorsey had net een plaatje van zijn eerste tweet verkocht voor 2,9 miljoen dollar en iemand betaalde 450.000 dollar om de virtuele buurman van Snoop Dogg te zijn.

Vier jaar later is een groot deel van die tienduizend woorden achterhaald. Transactiekosten van honderd euro? Die kosten nu centen. Ethereum 2.0 waar iedereen op wachtte? Allang gebeurd. En de NFT’s die “hier zijn en niet meer weggaan”? Een deel is gebleven, de rest is voor 95% niets meer waard.

Daarom een nieuwe, kortere versie. Je leest wat een NFT precies is, hoe de techniek ontstond (het mooiste verhaal uit de cryptowereld, vind ik nog steeds), hoe je in 2026 een NFT koopt en zelf maakt, welke marktplaatsen en blockchains er nog toe doen, en waar je op moet letten om niet opgelicht te worden. Wil je vooral weten of je er geld mee kunt verdienen? Dat staat in geld verdienen met NFT’s. Voor de grotere cryptowereld van 2026 is er de crypto-guide.

Wat is een NFT?

Kunst is vaak de eerste associatie die mensen bij NFT’s hebben. Maar NFT’s zijn meer dan online plaatjes.

Een NFT is een stukje digitale content dat is geregistreerd op een blockchain. Dat vastleggen gebeurt via zogenaamde smart contracts: stukjes code waarin mensen hun afspraken vastleggen. Even een stap terug, want NFT staat voor Non-Fungible Token en dat betekent echt iets.

Fungibel betekent dat producten van een bepaald soort dezelfde waarde hebben. Geld is het beste voorbeeld: het maakt jou niet uit welk briefje van tien je in handen hebt. Non-fungibel betekent dat iets uniek is en daardoor onvervangbaar. Kunst, je auto, je huis.

Samengevat: een Non-Fungible Token is een uniek item dat met een smart contract is geregistreerd op een blockchain. Waarom zou je dat willen? Omdat een blockchain herkomst, eigenaarschap en echtheid vastlegt op een plek die niemand in zijn eentje kan aanpassen. Niet op een verfrommeld A4’tje en niet op de server van één bedrijf (bedrijf weg is documenten weg; daarover verderop een pijnlijk voorbeeld).

Dat is precies waarom digitale kunstenaars er als eersten op sprongen. Een schilder kon zijn doek altijd al verkopen; een digitale kunstenaar kon niet veel meer dan een plaatje op Instagram zetten. NFT’s gaven voor het eerst een manier om officieel eigenaarschap over pixels op te eisen. Daarna kwamen de verzamelaars, de handelaren en, in 2021, iedereen.

Behalve kunst kan een NFT ook een toegangskaartje zijn, een lidmaatschap, een productpaspoort of een domeinnaam. Eigenlijk alles wat je juridisch kunt vastleggen.

Waar komen NFT’s vandaan?

Om te begrijpen wat NFT’s kunnen, helpt het om te weten hoe ze ontstonden. Het begon niet met apen of memes, maar met een wiskundige.

1. 1

   2012

   Gekleurde munten

   De Israëlische cryptograaf Meni Rosenfeld publiceert 'Overview of Colored Coins': geef een bitcoin een tweede laag informatie en hij kan alles vertegenwoordigen, van een huis tot een kunstwerk.

2. 2

   2014

   Quantum

   Kunstenaar Kevin McCoy en technoloog Anil Dash bouwen in één nacht op de Seven on Seven-conferentie de eerste NFT. Ze noemen het, half als grap, 'monetized graphics'. Verkocht voor 4 dollar; in 2021 bij Sotheby's voor bijna 1,5 miljoen.

3. 3

   2015 – 2016

   Counterparty en Rare Pepes

   Op Bitcoin verschijnen de eerste blockchain-games (Spells of Genesis) en een marktplaats voor zeldzame kikkermemes met eigen munt, PepeCash.

4. 4

   2017

   CryptoPunks en CryptoKitties

   Larva Labs geeft in juni 10.000 pixelpunks gratis weg op Ethereum. In november legt kattenfokspel CryptoKitties het netwerk plat. Hun code wordt de standaard (ERC-721) voor bijna elke NFT daarna.

5. 5

   2021

   De hype

   Beeple verkoopt bij Christie's een collage voor 69,3 miljoen dollar. Facebook wordt Meta. Er gaat ruim 17 miljard dollar in NFT's om, en iedereen lijkt er een te maken.

6. 6

   2022 – 2023

   De kater

   Crypto stort in, de eerste tweet krijgt een hoogste bod van 280 dollar en een onderzoek telt in september 2023 95% waardeloze collecties. Ethereum stapt over op Proof-of-Stake.

7. 7

   2024 – 2025

   De grote schoonmaak

   Starbucks en Nike stoppen met hun NFT-projecten. Yuga Labs verkoopt de rechten op CryptoPunks voor zo'n 20 miljoen dollar aan een kunststichting. OpenSea bouwt zichzelf om tot handelsplatform voor 22 blockchains.

8. 8

   2026 – nu

   Klein, goedkoop en nuttig

   Miljoenen kleine verkopen per maand, gas van een paar cent, en NFT's die als ticket, paspoort of lidmaatschap gewoon doorwerken. Zonder hype.

Twee verhalen uit die tijdlijn verdienen iets meer ruimte, omdat ze laten zien waarom NFT’s werken zoals ze werken.

CryptoPunks: gratis weggegeven, nu tienduizenden dollars per stuk

Matt Hall en John Watkinson van Larva Labs schreven in 2017 een algoritme dat 10.000 unieke pixelfiguurtjes genereerde, geïnspireerd op de Londense punkscene. Elke punk heeft eigenschappen die vaker of zeldzamer voorkomen, en hoe zeldzamer, hoe duurder. Ze werden gratis weggegeven; je betaalde alleen de transactiekosten. Pas na een artikel op Mashable waren binnen 24 uur alle 10.000 vergeven.

Belangrijker dan de prijzen: de manier waarop Larva Labs de punks op Ethereum zette, werd de basis voor de ERC-721-standaard, de code die bijna elke NFT sindsdien gebruikt. In mei 2025 verkocht Yuga Labs, dat de punks in 2022 had overgenomen, de rechten voor zo’n 20 miljoen dollar aan de Infinite Node Foundation, een stichting die digitale kunst in musea wil krijgen. De goedkoopste punk kostte op 20 september 2026 zo’n 29,65 ETH (ruim 76.000 dollar), 84% onder de top van 2021. Een actuele stand vind je in mijn NFT-artikel.

Beeple: dertien jaar elke dag een kunstwerk

Mike Winkelmann, beter bekend als Beeple, maakte dertien jaar lang élke dag een digitaal kunstwerk. Sommige verkocht hij voor een paar tientjes, de meeste stonden gewoon online. Toen iemand hem over NFT’s vertelde, bundelde hij zijn eerste 5.000 werken tot één collage. Die werd op 11 maart 2021 bij Christie’s verkocht voor 69,3 miljoen dollar: de eerste NFT die een groot veilinghuis ooit aanbood.

Beeple is trouwens een van de weinigen die de hype overleefde: hij opende in 2023 een studio van zo’n 4.600 vierkante meter in Charleston en maakte in 2024 en 2025 vooral installaties met AI. Zijn les was niet “NFT’s kopen”, maar dertien jaar elke dag iets maken.

Hoe koop je een NFT in 2026?

Een NFT-marktplaats is niets meer dan een gedecentraliseerde Bol.com: je zoekt, je klikt, je betaalt. Alleen betaal je niet met euro’s maar met crypto uit je eigen wallet. Je hebt vier dingen nodig.

1. Een wallet. Je digitale portemonnee, waarin zowel je crypto als je NFT’s staan. MetaMask is nog altijd de bekendste voor Ethereum en zijn zijketens; Rabby is een strakker alternatief en Phantom werkt voor Solana, Ethereum én Bitcoin. Je maakt hem gratis aan als browserextensie of app. Je krijgt twaalf herstelwoorden: schrijf ze op papier, bewaar ze offline en deel ze met niemand. Wie die woorden heeft, heeft alles.

2. Crypto. Op Ethereum betaal je met ether, op Solana met SOL. Koop die bij een exchange met Europese vergunning en stuur ze naar je wallet. Zelf gebruik ik Finst: 0,15% per transactie en een MiCA-vergunning van de AFM. Stap voor stap staat het in crypto kopen met iDEAL.

3. Een marktplaats. Daarover hieronder meer.

4. Een beetje gas. Elke transactie op een blockchain kost netwerkkosten. In 2021 was dat het grote pijnpunt: 80 tot 150 euro per transactie op Ethereum, ook voor een NFT van 20 euro. Sinds de Dencun-upgrade van 2024 en het verhuizen van het meeste verkeer naar ‘layer 2’-netwerken kost een gewone overboeking op Ethereum een paar cent en een NFT-aankoop hooguit een paar euro. Op Base, Polygon of Solana is het vrijwel niets.

Marktplaats kiezen

Er zijn tientallen marktplaatsen. Voor een beginner is de keuze in 2026 een stuk simpeler dan in 2022, omdat de grootste ook de meeste blockchains ondersteunt. Dit zijn de zes die ik zou kennen, gecontroleerd op 20 september 2026:

Mijn advies is niet veranderd: ga voor de grootste met de laagste kosten en leer door te doen. Dat brengt je bij OpenSea. Verbind je wallet (een paar klikken), zoek een collectie, klik op kopen en bevestig de transactie in je wallet. De NFT staat daarna in je wallet én op je profiel.

Off-chain of on-chain: waar staat je plaatje eigenlijk?

Dit is het stuk dat de meeste mensen overslaan en dat in 2025 pijnlijk actueel werd. Een NFT op de blockchain is klein: een stukje code met een eigenaar en een verwijzing. Het plaatje zelf staat bijna nooit op de blockchain, want dat is te groot en te duur. Waar dan wel?

Off-chain

De simpelste variant: het smart contract bevat een link naar een bestand op een gewone server. De kunstenaar host zijn werk op een website en zet die link in het contract. Werkt prima, totdat de server uitvalt of de kunstenaar stopt met betalen voor zijn hosting. Dan wijst je NFT naar niets.

Kunstenaar Neitherconfirm liet dat in 2021 letterlijk zien. Hij zette 26 werken op OpenSea:

En veranderde ze na verkoop in tapijten:

Het was een grap met een boodschap: als de link veranderbaar is, is je bezit dat ook. Dat het geen theorie is, bewees Nike. Toen het in december 2024 zijn NFT-studio RTFKT sloot, gingen de servers uit en werden veel RTFKT-NFT’s een tijdlang niet meer getoond. De kopers hadden nog steeds hun token, maar niet hun plaatje.

IPFS

Daarom gebruiken serieuze projecten IPFS, het InterPlanetary File System. Je bestand wordt in stukjes verdeeld over een netwerk van computers en krijgt een ‘vingerafdruk’ (een CID) die van de inhoud zelf is afgeleid. Verander je één pixel, dan verandert de vingerafdruk. Zolang iemand het bestand host, kan het niet ongemerkt worden aangepast. Je hoeft niet te weten hoe het werkt; je wilt alleen weten of een project het gebruikt.

On-chain

De enige echt permanente variant: het plaatje zelf staat in het contract, meestal als SVG (een tekening in code) of als algoritme dat de afbeelding genereert. Dat kan alleen bij kleine bestanden, maar dan kan het ook nooit meer verdwijnen. CryptoPunks en veel generatieve kunst werken zo.

Hoe maak je een NFT in 2026?

Je wilt zelf NFT’s maken. Kan. Je bent kunstenaar en wilt eigen werk verkopen, je organiseert een event en wilt tickets als NFT, of je zoekt een toegangspas voor je community. Het maken is in 2026 makkelijker dan ooit; het verkopen is moeilijker dan ooit. Drie keuzes.

Stap 1: kies een blockchain

In 2022 vergeleek ik hier acht blockchains op kosten, snelheid en veiligheid. Dat overzicht is korter geworden, omdat de kosten overal zijn ingestort en een paar netwerken uit dat lijstje nauwelijks nog NFT-activiteit hebben. Dit is wat er in 2026 toe doet:

Kosten gecontroleerd op 20 september 2026; ze schommelen met de drukte op het netwerk. Voor een eerste experiment maakt de keuze weinig uit. Voor een serieus project kies je waar je kopers zitten: kunst en grote collecties op Ethereum, snelle experimenten op Base of Solana.

Stap 2: kies een marktplaats (of je eigen contract)

De makkelijkste route is dezelfde als in 2022: op OpenSea (of SolSea, objkt) klik je op ‘Create’, uploadt je je bestand, vult naam en beschrijving in en kiest de blockchain. De marktplaats maakt het smart contract voor je. Dat is niet moeilijker dan een video op YouTube zetten.

Wil je een collectie van duizenden stuks, willekeurige toewijzing bij het minten of royalty’s die automatisch worden uitgekeerd? Dan wil je een eigen smart contract, en dat is coderen: Solidity op Ethereum en zijn layer 2’s, Rust op Solana. Het is te leren in een paar dagen als je al eens geprogrammeerd hebt, en anders huur je iemand in. Let wel: het contract is het product. Een fout erin is niet terug te draaien.

Stap 3: bedenk waarom iemand hem wil hebben

De technische stap is in 2026 vijf minuten werk. De vraag die ertoe doet is: waarom zou iemand jouw NFT kopen? Een verhaal, een community, een echte functie (toegang, korting, lidmaatschap). Hoe wij dat bij ons eigen project aanpakten, en wat het opleverde, lees je in geld verdienen met NFT’s. Ideeën voor bedrijven, en wat er van de bekende voorbeelden is geworden, staan in NFT-ideeën voor bedrijven.

Oppassen: scams in 2026

Waar geld is, zijn oplichters, en in de NFT-wereld zijn ze creatiever dan ooit. De vier die je moet kennen:

• Rug pulls. Een project belooft van alles in zijn roadmap, verkoopt uit en verdwijnt. Kijk wie het team is en of ze onder eigen naam werken. Anoniem is niet automatisch fout, maar wel een risico.
• Wallet drainers. Je krijgt een link naar een ‘gratis mint’ of ‘airdrop’, verbindt je wallet en tekent iets. Wat je tekende was toestemming om alles uit je wallet te halen. Lees wat je tekent en gebruik een aparte wallet met weinig erin voor experimenten.
• Nep-collecties. Dezelfde apen, dezelfde naam, ander contract. Controleer op de marktplaats het contractadres of het blauwe vinkje, en klik nooit op een collectie vanuit een privébericht.
• AI-collecties. Sinds 2023 kost het genereren van 10.000 unieke plaatjes een middag. Een mooie collectie zegt daardoor niets meer over het team erachter.

Hoe je een project onderzoekt voordat je koopt, in acht stappen, staat in NFT-research.

Wat blijft er van NFT’s over?

Het eerlijke antwoord na vier jaar: de plaatjeshandel is een niche geworden, de techniek is gebleven. Een uniek, overdraagbaar bewijs op een blockchain wordt in 2026 gebruikt voor productpaspoorten van horloges, tickets, lidmaatschappen en herinneringen aan events, alleen noemt bijna niemand dat nog een NFT. En de grote ontwikkelingen in crypto gaan over andere dingen: stablecoins, tokenisatie van aandelen en obligaties, Europese regels (MiCA) en ETF’s. Dat staat allemaal in de crypto-guide voor 2026.

Begrippen in de NFT-wereld

Minten

Het aanmaken van een NFT op de blockchain. Hiervoor betaal je gas.

Gas

De netwerkkosten van een transactie. In 2021 vaak tientallen euro’s op Ethereum, in 2026 centen.

Floor price

De goedkoopste NFT die uit een collectie te koop staat. De maatstaf waar iedereen naar kijkt.

Wallet en herstelwoorden

Je portemonnee voor crypto en NFT’s, en de twaalf woorden waarmee je hem altijd kunt herstellen. Wie de woorden heeft, heeft de wallet.

Smart contract

De code op de blockchain die vastlegt wat een NFT is, van wie hij is en wat er gebeurt bij een verkoop.

Layer 2

Een netwerk bovenop Ethereum (Base, Polygon, Arbitrum) dat transacties bundelt, waardoor ze bijna niets kosten.

Royalty

Een percentage van elke doorverkoop voor de maker. Sinds 2023 op de meeste marktplaatsen optioneel; kopers kunnen het uitzetten.

Rug pull

Een project dat uitverkoopt en verdwijnt. Letterlijk: het tapijt onder je vandaan trekken.

Utility

Wat je met een NFT kunt behalve hem bezitten: toegang, korting, stemrecht, een fysiek product.

Ordinals

NFT’s op de Bitcoin-blockchain zelf, mogelijk sinds december 2022.