Massatoerisme in 2026 – De irritatie van massa's toeristen

Het werd in 2020 toch tijd om een keertje over massatoerisme te schrijven. Moeilijk is dat wel. Ik besef namelijk dat ik zelf net zo goed een onderdeel van het probleem ben als van de eventuele oplossing. Tegelijk zijn thema’s als massatoerisme en toeristenconsumptie in een leven als digital nomad onvermijdelijk. Ik reisde en werkte jarenlang tegelijk, en dan kom je ook wel eens op plaatsen terecht waarvan je denkt: is dat nou echt nodig?

Sinds ik dit schreef is het probleem alleen maar groter geworden, en de tegenbeweging ook. In 2025 telde de wereld volgens UN Tourism 1,52 miljard internationale reizigers, meer dan ooit. Bewoners van Barcelona spoten in 2024 toeristen nat met waterpistolen, Venetië laat dagjesmensen sinds 2024 entree betalen en op Mallorca liepen op 26 juli 2026 volgens de politie 25.000 mensen mee in een demonstratie tegen massatoerisme. In dit artikel lees je mijn eigen bevindingen, die volledig op persoonlijke ervaring berusten, aangevuld met wat er tussen 2020 en 2026 gebeurde, wat hotspots je inmiddels laten betalen en hoe je zelf anders reist. Wellicht heb je er zelf een gedachte over; schroom niet om die met mij te delen.

Waarom massatoerisme zo’n groot probleem is

Massatoerisme is iets anders dan het soms lijkt. Het gaat niet over het idee dat we met zijn allen te veel op reis gaan. Het gaat vooral om het idee dat we massaal dezelfde plekken bezoeken als we op reis gaan. Dat is problematisch voor een steeds groter wordende lijst gebieden op de wereld.

We kennen allemaal de berichten uit Amsterdam, waar huizenprijzen in de binnenstad omhoog worden gedreven door vakantieverhuur. Al kun je bij massatoerisme net zo goed denken aan een Indonesisch eiland genaamd Bali, dat door massa’s kokosslurpende digital nomads is ingenomen. De lokale cultuur past zich er moeiteloos aan. Ze geven een deel van hun eigen cultuur op in ruil voor een betere (op toeristen gebaseerde) economie. Of denk aan de grote toeristenstromen die natuurgebieden bevuilen en steden onbewoonbaar maken.

Volgens mij vindt iedereen massatoerisme irritant. Zowel de toerist als de belaagde bevolking. Economisch levert het zeker wat op (UN Tourism becijfert de inkomsten uit internationaal toerisme voor 2025 op 1,9 biljoen dollar), maar het is niet altijd duidelijk of de voordelen opwegen tegen de nadelen. En steeds vaker beslissen de bewoners zelf dat het antwoord nee is.

Een lesje in toeristenconsumptie en massatoerisme

Dit artikel schreef ik in het najaar van 2020, terwijl ik uitkeek over tientallen luchtballonnen die zweefden boven het Turkse Cappadocië. Een plek die bekendstaat om haar unieke rotsformaties, ontstaan uit vulkanische activiteit. Een prachtig gebied, maar waarom kostte het huren van een fiets daar toen eigenlijk 40 euro per dag? Als je weet wat je in de rest van Turkije voor dat geld kunt kopen, zou je spontaan gaan huilen bij het horen van die prijs.

Bij aankomst op deze plek in het midden van Turkije waren we eerst verbaasd over de prachtige omgeving. Toen we het hotel binnenliepen waren we echter vooral verbaasd over de ellenlange salespitch van onze hotelbaas. Hij probeerde ons een hikingtour te verkopen van 45 euro voor een dagdeel. Ik vroeg hem waarom hiken tegenwoordig geld kostte. Je kon toch gewoon zelf je schoenen aantrekken en de overweldigende natuur hier betreden? Ja, dat kon ook, maar dat was gevaarlijk, zei hij, vanwege het ‘gevaarlijke Turkije’. Apart, vond ik.

Ik had toen al een maand door Turkije gefietst en werd constant uitgenodigd om bij mensen thuis te slapen. Iedereen is juist supergastvrij en vriendelijk in Turkije. Daarop begon ik mij af te vragen hoe het kan dat juist toeristische plekken zoveel van die gastvrijheid inleveren in ruil voor economisch gewin. Zeker als het zo diep in hun cultuur verweven is om gasten te ontvangen alsof het cadeautjes zijn.

Waar volgens mij de oorsprong van deze situatie ligt, en tevens die van massatoerisme, is toeristenconsumptie. Het idee dat je een reiservaring kunt ‘consumeren’. Een gedachte dat alles te koop is, dus ook het ‘bezoeken van cultuur’. Dat, terwijl het verdomd moeilijk is om oorspronkelijke cultuur te verkopen. Als dat al is waarom je op reis gaat, natuurlijk.

Aan de andere kant kun je bij toeristenconsumptie ook denken aan een foto van een influencer op Instagram die jou ertoe aanzet een plek te bezoeken. Zo kun je een soortgelijke foto posten en het idee hebben dat je leven ertoe doet en ook súper avontuurlijk is. Of je ziet een YouTuber praten over die ene bestemming die je ‘moet’ hebben gezien. Het is bijna zielig hoe dat soort video’s zonder schaamte worden geplaatst; als je die ene bestemming vervangt door een tastbaar product komt die video al heel anders over. Iets van: je ‘moet’ de nieuwe iPhone hebben. Nu klinkt reizen toch plots wel heel materialistisch… Over die valkuil schreef ik eerder een artikel over experientalisme.

Ik verlang vaak naar wat meer diepgang in een reis en zie reizen meer als een ontdekkingstocht. Dat betekent minder mooie foto’s, meer mooie mensen. Minder likes met een mooier verhaal.

Wat er sinds 2020 gebeurde: van lege stegen naar waterpistolen

Toen ik dit artikel schreef, was Venetië net een half jaar leeg geweest. Even leek het alsof corona het toerisme zou resetten. Het tegendeel gebeurde.

1. 1

   2020

   Stilte

   Corona legt het toerisme stil. Venetië ziet de bodem van zijn kanalen, Amsterdam zijn eigen grachten. Ik fiets ondertussen door een leeg Turkije.

2. 2

   2022 – 2023

   Inhaalreizen

   'Revenge travel': iedereen wil alles inhalen, het liefst tegelijk en op dezelfde plekken. De drukte is binnen twee jaar terug op het oude niveau.

3. 3

   2024

   Het jaar van de waterpistolen

   Venetië start met entree voor dagjesmensen, Bali voert een toeristenheffing in, Barcelona kondigt aan alle 10.000 toeristenappartementen uiterlijk 2028 te sluiten en bewoners spuiten toeristen nat. Amsterdam verhoogt de toeristenbelasting naar 12,5 procent.

4. 4

   2025

   Record

   1,52 miljard internationale reizigers wereldwijd, 4 procent meer dan in 2024. Europa alleen al ontvangt 793 miljoen bezoekers. Venetië verdubbelt de prijs voor wie laat boekt.

5. 5

   2026 – nu

   Bewoners winnen terrein

   Venetië heft op 60 dagen entree, Amsterdam wil naar 20 procent toeristenbelasting en stopt met promotie, het Europees Parlement werkt aan een strategie tegen overtoerisme en op Mallorca demonstreren tienduizenden mensen. Reizen is nog nooit zo populair én zo omstreden geweest.

Wat toeristische hotspots je in 2026 laten betalen

Het gevolg van al die protesten is dat steden en eilanden de toerist steeds vaker laten meebetalen of simpelweg de deur op een kier zetten. Dit zijn de bekendste maatregelen, gecontroleerd op 20 september 2026:

Bron: gemeenten en toeristenorganisaties van de plekken zelf, samengevat door onder meer VRT, DutchNews en Euronews. Wat opvalt: de bedragen zijn laag. Een tientje houdt niemand uit Venetië. Het gaat de steden om registratie, spreiding en het signaal. De echte maatregelen zitten in de woningmarkt: geen vakantieverhuur meer betekent minder bedden, en minder bedden betekent minder mensen.

Om te laten zien wat zo’n percentage in de praktijk doet, hieronder een rekenhulp voor een hotelnacht in Amsterdam. De uitkomst laat ook zien wat dezelfde kamer kost als de belasting in 2027 naar 16 procent gaat.

Hoe ontwijk je massatoerisme en de travel scam?

Het probleem waar ik zelf tegenaan liep, is het kiezen van een bestemming. Een beslissend moment waarop je een groot deel van je reisbeleving bepaalt. En als je nieuw bent in een land en geen referenties hebt, ga je waarschijnlijk online een beetje kijken wat er zoal te doen is. Als je met die formule op reis gaat naar Turkije, kom je sowieso in Cappadocië terecht. Iedere YouTuber schreeuwt dat je daarheen moet gaan en in de video’s ziet het er avontuurlijk uit. En nou net dat avontuur, dat spontane, daar heb je zin in!

Realiteit is echter dat die YouTubers de plek niet hebben ‘ontdekt’, maar gewoon een verslag hebben gemaakt van een serie zwaar overprijsde activiteiten. Het is niet zo dat ze op een plek aankwamen, lokale mensen ontmoetten, werden uitgenodigd om mee te eten, vervolgens werden meegenomen naar de bruiloft van een neefje en zo volledig spontaan de lokale cultuur ontdekten. Het is eerder zo dat ze hebben betaald voor een ‘Turkish night’ met unlimited alcohol (ja echt, dit bestaat in Cappadocië en ja echt, dat is gek in een islamitische cultuur).

Dat terwijl het zoveel spontaner kan. Als je reist naar dit soort gebieden zou je bijna het idee hebben dat er niet te ontsnappen is aan deze travel scam, maar gelukkig kan dat wel. Alleen is de oplossing wat moeilijker dan je zou denken.

De conclusie die ik zelf heb getrokken, is dat toeristische bestemmingen slechts een klein deel hoeven te zijn van een reis. Je kunt bijvoorbeeld besluiten om slechts enkele dagen te spenderen in een plek als Cappadocië, omdat je het gevoel hebt het niet te mogen missen. Het overgrote deel van je reis spendeer je op plekken waar je niemand over hoort. Het klopt dat je dan niet weet wat je te wachten staat, maar dat betekent al gelijk dat je wel weet dat je verrast zult worden. Het is wellicht wat minder comfortabel, maar die momenten dat je iemand op straat zonder Engels de weg moet vragen, of dat je spontaan wordt uitgenodigd om Turkse thee te drinken, zijn vaak de momenten die je reis een onvergetelijke beleving maken. Laten dat nou net de momenten zijn waar niemand geld voor vraagt. Ach ja, misschien noemen ze dat dan toch cultuur.

Drie dingen die ik daar in de jaren erna aan toevoegde:

• Reis buiten het seizoen. Venetië heft alleen entree tussen april en juli, en dat is niet toevallig de periode waarin de stad vol staat. In november is dezelfde stad van de Venetianen.
• Kies de tweede stad. Voor elke Barcelona is er een Valencia, voor elke Lissabon een Porto, voor elk Bali een eiland ernaast. Ik woonde zelf in Novi Sad en Plovdiv, en niemand had er ooit van gehoord. Precies daarom was het er zo goed.
• Betaal de bewoners, niet de tussenpersoon. Slaap bij een lokale eigenaar, eet waar geen menukaart in vier talen hangt en boek een tour bij iemand die je op straat tegenkomt in plaats van via een app in je hotel.

Reizen zonder massatoerisme heb je zelf in de hand. Natuurlijk voelt het eng om eens iets te bezoeken waar niemand het over heeft, maar ervaring leert dat daar de echte reiservaringen naar voren komen. Succes met jouw toekomstige reizen en laten we hopen dat we elkaar niet weer in Venetië tegen het lijf lopen. ;)

Dit artikel is geschreven op basis van mijn eerste vier jaar als digital nomad, een manier van leven waarbij je online werken en reizen combineert. Veel komt voort uit mijn ervaringen tijdens een fietstocht van Nederland naar Turkije, waarbij we de mooiste verhalen meemaakten. Die vind je terug in mijn gratis te downloaden boek: Digital nomad – Verhalen en lessen uit een vrij leven.